Sluiscomplex ’t Saske

Een plek vol historie

Ruim honderd jaar geleden werd hier een schutsluis gebouwd, samen met een omloopkanaal (ook wel bypass genoemd), om het hoogteverschil te overbruggen. Via een vier kilometer lang kanaaltje werd kalkrijk Maaswater uit het Kempens Kanaal aangevoerd om veengebieden te bevloeien. Zo konden graslanden ontstaan, waarna het gemaaide gras via hetzelfde kanaal werd afgevoerd naar Antwerpen. De schutsluis regelde het waterpeil en maakte scheepvaart mogelijk Het omloopkanaal voorkwam overstromingen en zorgde voor een constante toevoer van water. Vroeger was ’t Saske bovendien een geliefde speelplek voor de kinderen van de Lommel-Kolonie.

Waarom restauratie nodig is

De sluis verkeerde jarenlang in slechte staat, waardoor de watertoevoer stagneerde. Herstel van ’t Saske en het omloopkanaal is noodzakelijk om het water weer effectief naar de vloeiweiden te leiden. Ook de natuur in het gebied heeft te lijden onder droogte. Voldoende en schoon (grond)water is essentieel voor het behoud van de vennen, vochtige heide en natte bossen van Natuurgebied De Plateaux.

Hoe pakken we het aan?

In opdracht van Natuurmonumenten restaureert dBvH het sluiscomplex, bestaande uit een schutsluis van circa 25 meter lang en 4,5 meter breed en het omloopkanaal. Het water is tijdelijk omgeleid om veilig te kunnen werken en voor het metselwerk zijn bijpassende stenen gebakken om het originele karakter te behouden.

Van verval naar vakmanschap

Lange tijd lag ’t Saske er verwaarloosd bij, maar nu krijgt het een tweede leven. Nadat eerst alle begroeiing is verwijderd en loszittend metselwerk weggehaald, worden nu de sluiswanden opnieuw opgebouwd, de in- en uitlaten hersteld en het omloopkanaal opgeknapt. Afhankelijk van het budget komen er misschien zelfs weer sluisdeuren, al zal scheepvaart niet terugkeren.

Samenwerking en toekomst

Hoewel het natuurgebied op Belgisch grondgebied ligt, is het sinds 1982 eigendom van Natuurmonumenten. Dankzij steun van de provincie Noord-Brabant en cofinanciering door Coca-Cola Nederland wordt dit erfgoed behouden. Zo blijft het gebied verzekerd van voldoende water en krijgt het sluiscomplex, op slechts één kilometer van de Nederlandse grens, zijn historische waarde terug.
In 2026 is de restauratie klaar. Dan is ’t Saske niet langer een vergeten monument, maar een functioneel onderdeel van het landschap én een prachtige plek voor wandelaars en fietsers.